Tue, 07 Feb 2023 11:45:35 +0000 44.192.247.184:49312 » port 80


Mihi enim satis est, ipsis non satis.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Habent enim et bene longam et satis litigiosam disputationem. Nobis Heracleotes ille Dionysius flagitiose descivisse videtur a Stoicis propter oculorum dolorem. Duo Reges: constructio interrete. Certe, nisi voluptatem tanti aestimaretis. Que Manilium, ab iisque M. Minime vero istorum quidem, inquit. Sic enim censent, oportunitatis esse beate vivere.

Nam ut peccatum est patriam prodere, parentes violare, fana depeculari, quae sunt in effectu, sic timere, sic maerere, sic in libidine esse peccatum est etiam sine effectu.

Quo studio Aristophanem putamus aetatem in litteris duxisse? Prave, nequiter, turpiter cenabat; Quae similitudo in genere etiam humano apparet. Hoc non est positum in nostra actione. Cum praesertim illa perdiscere ludus esset. Cum audissem Antiochum, Brute, ut solebam, cum M. Illum mallem levares, quo optimum atque humanissimum virum, Cn. Inde sermone vario sex illa a Dipylo stadia confecimus. Quo plebiscito decreta a senatu est consuli quaestio Cn.

Aliud igitur esse censet gaudere, aliud non dolere.

Age nunc isti doceant, vel tu potius quis enim ista melius? Qua tu etiam inprudens utebare non numquam. An eum discere ea mavis, quae cum plane perdidiceriti nihil sciat? Negat esse eam, inquit, propter se expetendam. Vide igitur ne non debeas verbis nostris uti, sententiis tuis. Sed ut iis bonis erigimur, quae expectamus, sic laetamur iis, quae recordamur. Nam quid possumus facere melius? Et ille ridens: Video, inquit, quid agas;

Negat enim summo bono afferre incrementum diem. Sapientem locupletat ipsa natura, cuius divitias Epicurus parabiles esse docuit. Inde igitur, inquit, ordiendum est. Quae cum dixisset paulumque institisset, Quid est? His singulis copiose responderi solet, sed quae perspicua sunt longa esse non debent. Sed quae tandem ista ratio est? Scientiam pollicentur, quam non erat mirum sapientiae cupido patria esse cariorem. Comprehensum, quod cognitum non habet?

Quae quo sunt excelsiores, eo dant clariora indicia naturae.

Sine ea igitur iucunde negat posse se vivere? Mihi, inquam, qui te id ipsum rogavi? Tu vero, inquam, ducas licet, si sequetur; Universa enim illorum ratione cum tota vestra confligendum puto. Quod non faceret, si in voluptate summum bonum poneret. Nam quid possumus facere melius?

Heri, inquam, ludis commissis ex urbe profectus veni ad vesperum. Quod, inquit, quamquam voluptatibus quibusdam est saepe iucundius, tamen expetitur propter voluptatem. Tum Piso: Quoniam igitur aliquid omnes, quid Lucius noster? Sed haec nihil sane ad rem; Quo plebiscito decreta a senatu est consuli quaestio Cn. Naturales divitias dixit parabiles esse, quod parvo esset natura contenta.

Sed vos squalidius, illorum vides quam niteat oratio.

Quod mihi quidem visus est, cum sciret, velle tamen confitentem audire Torquatum. Post enim Chrysippum eum non sane est disputatum. Hic quoque suus est de summoque bono dissentiens dici vere Peripateticus non potest.

Ita multa dicunt, quae vix intellegam.

A primo, ut opinor, animantium ortu petitur origo summi boni. Quae cum essent dicta, discessimus. Mihi enim erit isdem istis fortasse iam utendum. Deinde qui fit, ut ego nesciam, sciant omnes, quicumque Epicurei esse voluerunt?

Quis est tam dissimile homini. Fortitudinis quaedam praecepta sunt ac paene leges, quae effeminari virum vetant in dolore. Quod non faceret, si in voluptate summum bonum poneret. Haec et tu ita posuisti, et verba vestra sunt. Sed ad rem redeamus; Si quae forte-possumus. Sin autem ad animum, falsum est, quod negas animi ullum esse gaudium, quod non referatur ad corpus. Graccho, eius fere, aequalí? An vero displicuit ea, quae tributa est animi virtutibus tanta praestantia? Negat enim summo bono afferre incrementum diem. Gracchum patrem non beatiorem fuisse quam fillum, cum alter stabilire rem publicam studuerit, alter evertere. Recte, inquit, intellegis.

Quodsi, ne quo incommodo afficiare, non relinques amicum, tamen, ne sine fructu alligatus sis, ut moriatur optabis.

Duarum enim vitarum nobis erunt instituta capienda. Quae fere omnia appellantur uno ingenii nomine, easque virtutes qui habent, ingeniosi vocantur. Res enim fortasse verae, certe graves, non ita tractantur, ut debent, sed aliquanto minutius. Sed ille, ut dixi, vitiose. Cur tantas regiones barbarorum pedibus obiit, tot maria transmisit?

Quis est tam dissimile homini. Quod idem cum vestri faciant, non satis magnam tribuunt inventoribus gratiam. Tubulo putas dicere? Experiamur igitur, inquit, etsi habet haec Stoicorum ratio difficilius quiddam et obscurius.

Sed plane dicit quod intellegit. Longum est enim ad omnia respondere, quae a te dicta sunt. Universa enim illorum ratione cum tota vestra confligendum puto. Proclivi currit oratio. Vide, ne etiam menses! nisi forte eum dicis, qui, simul atque arripuit, interficit. Quamquam tu hanc copiosiorem etiam soles dicere. Nunc omni virtuti vitium contrario nomine opponitur. Mihi enim satis est, ipsis non satis.

Nam illud vehementer repugnat, eundem beatum esse et multis malis oppressum.

Maximus dolor, inquit, brevis est. Bona autem corporis huic sunt, quod posterius posui, similiora. Te enim iudicem aequum puto, modo quae dicat ille bene noris. Quid censes in Latino fore? Levatio igitur vitiorum magna fit in iis, qui habent ad virtutem progressionis aliquantum. Quarum ambarum rerum cum medicinam pollicetur, luxuriae licentiam pollicetur. Addo etiam illud, multa iam mihi dare signa puerum et pudoris et ingenii, sed aetatem vides. Verba tu fingas et ea dicas, quae non sentias? Nam prius a se poterit quisque discedere quam appetitum earum rerum, quae sibi conducant, amittere.

Quare attende, quaeso. Quodsi vultum tibi, si incessum fingeres, quo gravior viderere, non esses tui similis; Audeo dicere, inquit. Ita multo sanguine profuso in laetitia et in victoria est mortuus. Quis Pullum Numitorium Fregellanum, proditorem, quamquam rei publicae nostrae profuit, non odit? Quod idem cum vestri faciant, non satis magnam tribuunt inventoribus gratiam. Haec quo modo conveniant, non sane intellego. Scrupulum, inquam, abeunti;

Quantum Aristoxeni ingenium consumptum videmus in musicis? Utrum igitur tibi litteram videor an totas paginas commovere? Vitiosum est enim in dividendo partem in genere numerare. Aliud igitur esse censet gaudere, aliud non dolere. Nam, ut paulo ante docui, augendae voluptatis finis est doloris omnis amotio. Beatus sibi videtur esse moriens.

Sed ad haec, nisi molestum est, habeo quae velim. Hoc loco discipulos quaerere videtur, ut, qui asoti esse velint, philosophi ante fiant. Iam quae corporis sunt, ea nec auctoritatem cum animi partibus, comparandam et cognitionem habent faciliorem. Ut non sine causa ex iis memoriae ducta sit disciplina. Primum Theophrasti, Strato, physicum se voluit; Sit, inquam, tam facilis, quam vultis, comparatio voluptatis, quid de dolore dicemus? Huius, Lyco, oratione locuples, rebus ipsis ielunior. Sed quanta sit alias, nunc tantum possitne esse tanta.

Haec mihi videtur delicatior, ut ita dicam, molliorque ratio, quam virtutis vis gravitasque postulat.
Omnesque eae sunt genere quattuor, partibus plures, aegritudo, formido, libido, quamque Stoici communi nomine corporis et animi ¾donÆn appellant, ego malo laetitiam appellare, quasi gestientis animi elationem voluptariam.

Qua igitur re ab deo vincitur, si aeternitate non vincitur?

Quacumque enim ingredimur, in aliqua historia vestigium ponimus. At certe gravius. Ea possunt paria non esse. Ut optime, secundum naturam affectum esse possit. Tu vero, inquam, ducas licet, si sequetur; Est, ut dicis, inquit; Primum cur ista res digna odio est, nisi quod est turpis? Sapiens autem semper beatus est et est aliquando in dolore; Ne amores quidem sanctos a sapiente alienos esse arbitrantur.

Et quidem, inquit, vehementer errat;

Ubi ut eam caperet aut quando? Expectoque quid ad id, quod quaerebam, respondeas. Nos quidem Virtutes sic natae sumus, ut tibi serviremus, aliud negotii nihil habemus. Et nemo nimium beatus est; Non potes, nisi retexueris illa.

Quamvis enim depravatae non sint, pravae tamen esse possunt.
Nam illud vehementer repugnat, eundem beatum esse et multis
malis oppressum.

Primum cur ista res digna odio est, nisi quod est turpis?
Nunc vero, quoniam haec nos etiam tractare coepimus, suppeditabit nobis Atticus noster e thesauris suis quos et quantos viros! nonne melius est de his aliquid quam tantis voluminibus de Themista loqui?

Ut necesse sit omnium rerum, quae natura vigeant, similem esse finem, non eundem. Beatus autem esse in maximarum rerum timore nemo potest. Sed fac ista esse non inportuna; Erit enim instructus ad mortem contemnendam, ad exilium, ad ipsum etiam dolorem. Expectoque quid ad id, quod quaerebam, respondeas. Quis istud, quaeso, nesciebat? Paulum, cum regem Persem captum adduceret, eodem flumine invectio? Sed residamus, inquit, si placet. Omnes enim iucundum motum, quo sensus hilaretur. Quae si potest singula consolando levare, universa quo modo sustinebit?

An ea, quae per vinitorem antea consequebatur, per se ipsa curabit? Quamquam id quidem licebit iis existimare, qui legerint. Sed nonne merninisti licere mihi ista probare, quae sunt a te dicta? Primum quid tu dicis breve? Nos quidem Virtutes sic natae sumus, ut tibi serviremus, aliud negotii nihil habemus. Hoc loco discipulos quaerere videtur, ut, qui asoti esse velint, philosophi ante fiant.

Si qua in iis corrigere voluit, deteriora fecit. Apparet statim, quae sint officia, quae actiones. Si qua in iis corrigere voluit, deteriora fecit. Quorum sine causa fieri nihil putandum est. In qua si nihil est praeter rationem, sit in una virtute finis bonorum;

Aliter homines, aliter philosophos loqui putas oportere? In qua quid est boni praeter summam voluptatem, et eam sempiternam? Hic nihil fuit, quod quaereremus. Nihil enim iam habes, quod ad corpus referas; Qui autem esse poteris, nisi te amor ipse ceperit? Duarum enim vitarum nobis erunt instituta capienda. Sed id ne cogitari quidem potest quale sit, ut non repugnet ipsum sibi. Sed vobis voluptatum perceptarum recordatio vitam beatam facit, et quidem corpore perceptarum. Ego vero volo in virtute vim esse quam maximam; Omnia contraria, quos etiam insanos esse vultis.

Nam ex eisdem verborum praestrigiis et regna nata vobis sunt
et imperia et divitiae, et tantae quidem, ut omnia, quae
ubique sint, sapientis esse dicatis.

Amicitiae vero locus ubi esse potest aut quis amicus esse
cuiquam, quem non ipsum amet propter ipsum?
Multoque hoc melius nos veriusque quam Stoici.

Memini vero, inquam; Sit hoc ultimum bonorum, quod nunc a me defenditur; Ego vero isti, inquam, permitto. Res tota, Torquate, non doctorum hominum, velle post mortem epulis celebrari memoriam sui nominis. Saepe ab Aristotele, a Theophrasto mirabiliter est laudata per se ipsa rerum scientia; Quid ergo attinet gloriose loqui, nisi constanter loquare? Quae cum dixisset, finem ille.

Quam haec sunt contraria! hic si definire, si dividere didicisset, si loquendi vim, si denique consuetudinem verborum teneret, numquam in tantas salebras incidisset.

Primum divisit ineleganter; Huius ego nunc auctoritatem sequens idem faciam. Non quaero, quid dicat, sed quid convenienter possit rationi et sententiae suae dicere. Quid, si etiam iucunda memoria est praeteritorum malorum? Id enim volumus, id contendimus, ut officii fructus sit ipsum officium. Haeret in salebra.

Sed plane dicit quod intellegit. Non est igitur voluptas bonum. Quo modo autem optimum, si bonum praeterea nullum est? Scientiam pollicentur, quam non erat mirum sapientiae cupido patria esse cariorem.

Ergo ita: non posse honeste vivi, nisi honeste vivatur? Contineo me ab exemplis. Et quidem illud ipsum non nimium probo et tantum patior, philosophum loqui de cupiditatibus finiendis. Graecum enim hunc versum nostis omnes-: Suavis laborum est praeteritorum memoria. Non est enim vitium in oratione solum, sed etiam in moribus. Ex quo, id quod omnes expetunt, beate vivendi ratio inveniri et comparari potest. Parvi enim primo ortu sic iacent, tamquam omnino sine animo sint.

Tu autem, si tibi illa probabantur, cur non propriis verbis ea tenebas? Quis istum dolorem timet? Itaque nostrum est-quod nostrum dico, artis est-ad ea principia, quae accepimus. Age, inquies, ista parva sunt. Quid est igitur, cur ita semper deum appellet Epicurus beatum et aeternum? Isto modo, ne si avia quidem eius nata non esset. Si verbum sequimur, primum longius verbum praepositum quam bonum. At tu eadem ista dic in iudicio aut, si coronam times, dic in senatu.

Quod enim ne vivus quidem, inquit, diutius sentire poterat,
quam dum fruebatur, quo modo id potuit mortuo permanere?

Etsi ea quidem, quae adhuc dixisti, quamvis ad aetatem recte
isto modo dicerentur.
Constituto autem illo, de quo ante diximus, quod honestum esset, id esse solum bonum, intellegi necesse est pluris id, quod honestum sit, aestimandum esse quam illa media, quae ex eo comparentur.

Et si turpitudinem fugimus in statu et motu corporis, quid est cur pulchritudinem non sequamur? Fortemne possumus dicere eundem illum Torquatum? Et quidem, Cato, hanc totam copiam iam Lucullo nostro notam esse oportebit; Memini vero, inquam; Praeclarae mortes sunt imperatoriae; Compensabatur, inquit, cum summis doloribus laetitia. Si est nihil nisi corpus, summa erunt illa: valitudo, vacuitas doloris, pulchritudo, cetera. Nam de summo mox, ut dixi, videbimus et ad id explicandum disputationem omnem conferemus.

Si enim ad populum me vocas, eum.

Serpere anguiculos, nare anaticulas, evolare merulas, cornibus uti videmus boves, nepas aculeis. Tu autem negas fortem esse quemquam posse, qui dolorem malum putet. Illa tamen simplicia, vestra versuta. Cur iustitia laudatur?

Expressa vero in iis aetatibus, quae iam confirmatae sunt. Sed utrum hortandus es nobis, Luci, inquit, an etiam tua sponte propensus es? Ergo illi intellegunt quid Epicurus dicat, ego non intellego? Et nunc quidem quod eam tuetur, ut de vite potissimum loquar, est id extrinsecus; Hic quoque suus est de summoque bono dissentiens dici vere Peripateticus non potest. Tecum optime, deinde etiam cum mediocri amico. Quorum sine causa fieri nihil putandum est. Expressa vero in iis aetatibus, quae iam confirmatae sunt.

Qui non moveatur et offensione turpitudinis et comprobatione honestatis? Cur post Tarentum ad Archytam? Ut in geometria, prima si dederis, danda sunt omnia. Huius, Lyco, oratione locuples, rebus ipsis ielunior. Ab his oratores, ab his imperatores ac rerum publicarum principes extiterunt. Si enim ad populum me vocas, eum.

Quoniamque non dubium est quin in iis, quae media dicimus,
sit aliud sumendum, aliud reiciendum, quicquid ita fit aut
dicitur, omne officio continetur.

Nemo enim est, qui aliter dixerit quin omnium naturarum
simile esset id, ad quod omnia referrentur, quod est ultimum
rerum appetendarum.
An potest, inquit ille, quicquam esse suavius quam nihil dolere?

Et non ex maxima parte de tota iudicabis? Fortasse id optimum, sed ubi illud: Plus semper voluptatis? Illa videamus, quae a te de amicitia dicta sunt. Ab hoc autem quaedam non melius quam veteres, quaedam omnino relicta. Tum Piso: Quoniam igitur aliquid omnes, quid Lucius noster? Ergo adhuc, quantum equidem intellego, causa non videtur fuisse mutandi nominis. Ex rebus enim timiditas, non ex vocabulis nascitur. Summum ením bonum exposuit vacuitatem doloris; Videmusne ut pueri ne verberibus quidem a contemplandis rebus perquirendisque deterreantur? Gracchum patrem non beatiorem fuisse quam fillum, cum alter stabilire rem publicam studuerit, alter evertere.

Equidem etiam Epicurum, in physicis quidem, Democriteum puto. Quodsi ipsam honestatem undique pertectam atque absolutam. Saepe ab Aristotele, a Theophrasto mirabiliter est laudata per se ipsa rerum scientia; Qui autem diffidet perpetuitati bonorum suorum, timeat necesse est, ne aliquando amissis illis sit miser. Hic ego: Pomponius quidem, inquam, noster iocari videtur, et fortasse suo iure. Sed quid sentiat, non videtis. Nisi autem rerum natura perspecta erit, nullo modo poterimus sensuum iudicia defendere. Tum ille: Ain tandem?

Sin eam, quam Hieronymus, ne fecisset idem, ut voluptatem illam Aristippi in prima commendatione poneret.

Hoc non est positum in nostra actione. Summus dolor plures dies manere non potest? Cum ageremus, inquit, vitae beatum et eundem supremum diem, scribebamus haec. Atqui reperies, inquit, in hoc quidem pertinacem; Habent enim et bene longam et satis litigiosam disputationem. Verum hoc idem saepe faciamus.

Suis cuiusque sensibus sic, ut, contra si quis dicere velit,
non audiatur -, tamen, ne quid praetermittamus, rationes
quoque, cur hoc ita sit, afferendas puto.

Si ista mala sunt, in quae potest incidere sapiens,
sapientem esse non esse ad beate vivendum satis.

Teneo, inquit, finem illi videri nihil dolere. Ex eorum enim scriptis et institutis cum omnis doctrina liberalis, omnis historia. Neque solum ea communia, verum etiam paria esse dixerunt. Sic, et quidem diligentius saepiusque ista loquemur inter nos agemusque communiter. Et hi quidem ita non sola virtute finem bonorum contineri putant, ut rebus tamen omnibus virtutem anteponant; Fortasse id optimum, sed ubi illud: Plus semper voluptatis? Nihil opus est exemplis hoc facere longius. Beatus autem esse in maximarum rerum timore nemo potest.

Portenta haec esse dicit, neque ea ratione ullo modo posse vivi; Respondent extrema primis, media utrisque, omnia omnibus. In qua quid est boni praeter summam voluptatem, et eam sempiternam? Si enim ad populum me vocas, eum. Primum divisit ineleganter; Scio enim esse quosdam, qui quavis lingua philosophari possint; An vero, inquit, quisquam potest probare, quod perceptfum, quod. Haec quo modo conveniant, non sane intellego. Est autem a te semper dictum nec gaudere quemquam nisi propter corpus nec dolere.

At ego quem huic anteponam non audeo dicere;

Nec vero hoc oratione solum, sed multo magis vita et factis et moribus comprobavit. Erit enim mecum, si tecum erit. Confecta res esset. Dic in quovis conventu te omnia facere, ne doleas. Si enim ita est, vide ne facinus facias, cum mori suadeas.

Quod idem cum vestri faciant, non satis magnam tribuunt inventoribus gratiam. Quare, quoniam de primis naturae commodis satis dietum est nunc de maioribus consequentibusque videamus. Sed tamen intellego quid velit. Non dolere, inquam, istud quam vim habeat postea videro; Non enim, si omnia non sequebatur, idcirco non erat ortus illinc. Quid enim possumus hoc agere divinius? Sed haec in pueris; Quodsi vultum tibi, si incessum fingeres, quo gravior viderere, non esses tui similis; At tu eadem ista dic in iudicio aut, si coronam times, dic in senatu. Utilitatis causa amicitia est quaesita. Nam, ut sint illa vendibiliora, haec uberiora certe sunt. Ex ea difficultate illae fallaciloquae, ut ait Accius, malitiae natae sunt.

Quae cum praeponunt, ut sit aliqua rerum selectio, naturam videntur sequi; Huic ego, si negaret quicquam interesse ad beate vivendum quali uteretur victu, concederem, laudarem etiam; Scio enim esse quosdam, qui quavis lingua philosophari possint; Licet hic rursus ea commemores, quae optimis verbis ab Epicuro de laude amicitiae dicta sunt. Idque testamento cavebit is, qui nobis quasi oraculum ediderit nihil post mortem ad nos pertinere? Videamus animi partes, quarum est conspectus illustrior;

Ipse Epicurus fortasse redderet, ut Sextus Peducaeus, Sex. Sed tempus est, si videtur, et recta quidem ad me. Unum nescio, quo modo possit, si luxuriosus sit, finitas cupiditates habere. Etiam inchoatum, ut, si iuste depositum reddere in recte factis sit, in officiis ponatur depositum reddere; Quaesita enim virtus est, non quae relinqueret naturam, sed quae tueretur. Quam si explicavisset, non tam haesitaret. Teneo, inquit, finem illi videri nihil dolere. At Zeno eum non beatum modo, sed etiam divitem dicere ausus est. Tu vero, inquam, ducas licet, si sequetur; Minime vero istorum quidem, inquit.

Ex quo, id quod omnes expetunt, beate vivendi ratio inveniri et comparari potest. Si enim ad populum me vocas, eum.

Quippe: habes enim a rhetoribus;

An ea, quae per vinitorem antea consequebatur, per se ipsa curabit? Nosti, credo, illud: Nemo pius est, qui pietatem-; Quasi vero, inquit, perpetua oratio rhetorum solum, non etiam philosophorum sit. Bonum liberi: misera orbitas. Rationis enim perfectio est virtus; Illa enim, quae prosunt aut quae nocent, aut bona sunt aut mala, quae sint paria necesse est. His singulis copiose responderi solet, sed quae perspicua sunt longa esse non debent. Sic, et quidem diligentius saepiusque ista loquemur inter nos agemusque communiter.

Obsecro, inquit, Torquate, haec dicit Epicurus? Sed plane dicit quod intellegit. Non est igitur voluptas bonum. Quod si ita sit, cur opera philosophiae sit danda nescio. Videmus igitur ut conquiescere ne infantes quidem possint. Quia voluptatem hanc esse sentiunt omnes, quam sensus accipiens movetur et iucunditate quadam perfunditur. Quid ergo aliud intellegetur nisi uti ne quae pars naturae neglegatur? Quid ad utilitatem tantae pecuniae? Ab hoc autem quaedam non melius quam veteres, quaedam omnino relicta.

Qui non moveatur et offensione turpitudinis et comprobatione honestatis?

Nonne videmus quanta perturbatio rerum omnium consequatur, quanta confusio? Nam ista vestra: Si gravis, brevis; Cum autem negant ea quicquam ad beatam vitam pertinere, rursus naturam relinquunt. Aliena dixit in physicis nec ea ipsa, quae tibi probarentur; Hanc ergo intuens debet institutum illud quasi signum absolvere. Quam tu ponis in verbis, ego positam in re putabam. Sed non alienum est, quo facilius vis verbi intellegatur, rationem huius verbi faciendi Zenonis exponere. Summus dolor plures dies manere non potest?

Venit ad extremum; Cyrenaici quidem non recusant; Praeclare hoc quidem. Idem adhuc; Quae sequuntur igitur? Quantum Aristoxeni ingenium consumptum videmus in musicis?

Et hercule mihi vir optimus nostrique amantissimus, Aulus Torquatus, versatur ante oculos, cuius quantum studium et quam insigne fuerit erga me temporibus illis, quae nota sunt omnibus, scire necesse est utrumque vestrum.

Non minor, inquit, voluptas percipitur ex vilissimis rebus quam ex pretiosissimis. Eorum enim est haec querela, qui sibi cari sunt seseque diligunt. Itaque hic ipse iam pridem est reiectus; Scio enim esse quosdam, qui quavis lingua philosophari possint; Scisse enim te quis coarguere possit? Hoc enim constituto in philosophia constituta sunt omnia. Putabam equidem satis, inquit, me dixisse. Quae contraria sunt his, malane? Ita prorsus, inquam; In qua quid est boni praeter summam voluptatem, et eam sempiternam? An dubium est, quin virtus ita maximam partem optineat in rebus humanis, ut reliquas obruat?

Quae diligentissime contra Aristonem dicuntur a Chryippo.

Gracchum patrem non beatiorem fuisse quam fillum, cum alter stabilire rem publicam studuerit, alter evertere. Ut nemo dubitet, eorum omnia officia quo spectare, quid sequi, quid fugere debeant? Et harum quidem rerum facilis est et expedita distinctio.

Cum salvum esse flentes sui respondissent, rogavit essentne fusi hostes.

Ergo ita: non posse honeste vivi, nisi honeste vivatur? Tum Piso: Atqui, Cicero, inquit, ista studia, si ad imitandos summos viros spectant, ingeniosorum sunt; Hanc ergo intuens debet institutum illud quasi signum absolvere. Ergo omni animali illud, quod appetiti positum est in eo, quod naturae est accommodatum. Perturbationes autem nulla naturae vi commoventur, omniaque ea sunt opiniones ac iudicia levitatis. Hoc mihi cum tuo fratre convenit. Qui enim voluptatem ipsam contemnunt, iis licet dicere se acupenserem maenae non anteponere. Id enim volumus, id contendimus, ut officii fructus sit ipsum officium.

Beatus autem esse in maximarum rerum timore nemo potest. Et quidem, inquit, vehementer errat; Quamquam tu hanc copiosiorem etiam soles dicere. Ergo in utroque exercebantur, eaque disciplina effecit tantam illorum utroque in genere dicendi copiam. Miserum hominem! Si dolor summum malum est, dici aliter non potest. Ut enim consuetudo loquitur, id solum dicitur honestum, quod est populari fama gloriosum. Universa enim illorum ratione cum tota vestra confligendum puto.

Ita fit cum gravior, tum etiam splendidior oratio. Ut in voluptate sit, qui epuletur, in dolore, qui torqueatur. Cuius ad naturam apta ratio vera illa et summa lex a philosophis dicitur. In quibus doctissimi illi veteres inesse quiddam caeleste et divinum putaverunt. Frater et T. Quos quidem tibi studiose et diligenter tractandos magnopere censeo. Nunc haec primum fortasse audientis servire debemus. At cum de plurimis eadem dicit, tum certe de maximis. Sed quanta sit alias, nunc tantum possitne esse tanta. Sic vester sapiens magno aliquo emolumento commotus cicuta, si opus erit, dimicabit.

Qui autem esse poteris, nisi te amor ipse ceperit? Roges enim Aristonem, bonane ei videantur haec: vacuitas doloris, divitiae, valitudo; Quamquam tu hanc copiosiorem etiam soles dicere. Sapiens autem semper beatus est et est aliquando in dolore; Sin aliud quid voles, postea.

Quibus rebus intellegitur nec timiditatem ignaviamque
vituperari nec fortitudinem patientiamque laudari suo
nomine, sed illas reici, quia dolorem pariant, has optari,
quia voluptatem.

Parvi enim primo ortu sic iacent, tamquam omnino sine animo
sint.

Utrum igitur tibi litteram videor an totas paginas commovere? Quid enim est a Chrysippo praetermissum in Stoicis? Ipse Epicurus fortasse redderet, ut Sextus Peducaeus, Sex. Ita redarguitur ipse a sese, convincunturque scripta eius probitate ipsius ac moribus. Quo plebiscito decreta a senatu est consuli quaestio Cn. Ut enim consuetudo loquitur, id solum dicitur honestum, quod est populari fama gloriosum. Cur ipse Pythagoras et Aegyptum lustravit et Persarum magos adiit? Semper enim ex eo, quod maximas partes continet latissimeque funditur, tota res appellatur. Beatus sibi videtur esse moriens.

Primum cur ista res digna odio est, nisi quod est turpis?

Sed residamus, inquit, si placet. Familiares nostros, credo, Sironem dicis et Philodemum, cum optimos viros, tum homines doctissimos. Hic ambiguo ludimur. Inde sermone vario sex illa a Dipylo stadia confecimus.

Quodsi ipsam honestatem undique pertectam atque absolutam. Levatio igitur vitiorum magna fit in iis, qui habent ad virtutem progressionis aliquantum. Commentarios quosdam, inquam, Aristotelios, quos hic sciebam esse, veni ut auferrem, quos legerem, dum essem otiosus; Quae contraria sunt his, malane? Huius ego nunc auctoritatem sequens idem faciam. Huic mori optimum esse propter desperationem sapientiae, illi propter spem vivere. Recte dicis; Sed quid attinet de rebus tam apertis plura requirere? Primum Theophrasti, Strato, physicum se voluit;

Nulla profecto est, quin suam vim retineat a primo ad extremum.

Illis videtur, qui illud non dubitant bonum dicere -; Utrum igitur tibi litteram videor an totas paginas commovere? Polemoni et iam ante Aristoteli ea prima visa sunt, quae paulo ante dixi. Claudii libidini, qui tum erat summo ne imperio, dederetur.

Et ille, cum erubuisset: Noli, inquit, ex me quaerere, qui
in Phalericum etiam descenderim, quo in loco ad fluctum
alunt declamare solitum Demosthenem, ut fremitum assuesceret
voce vincere.

Pugnant Stoici cum Peripateticis.

Duo enim genera quae erant, fecit tria.

Nonne videmus quanta perturbatio rerum omnium consequatur, quanta confusio? Sed ne, dum huic obsequor, vobis molestus sim. Tum Piso: Atqui, Cicero, inquit, ista studia, si ad imitandos summos viros spectant, ingeniosorum sunt; Est enim tanti philosophi tamque nobilis audacter sua decreta defendere. Itaque ab his ordiamur. Potius inflammat, ut coercendi magis quam dedocendi esse videantur. Quid ei reliquisti, nisi te, quoquo modo loqueretur, intellegere, quid diceret? Equidem, sed audistine modo de Carneade?

Qui et definierunt plurima et definiendi artes reliquerunt,
quodque est definitioni adiunctum, ut res in partes
dividatur, id et fit ab illis et quem ad modum fieri
oporteat traditur;

Ex quo illud efficitur, qui bene cenent omnis libenter
cenare, qui libenter, non continuo bene.

Miserum hominem! Si dolor summum malum est, dici aliter non potest. Amicitiam autem adhibendam esse censent, quia sit ex eo genere, quae prosunt. Quamquam in hac divisione rem ipsam prorsus probo, elegantiam desidero. Atque ab isto capite fluere necesse est omnem rationem bonorum et malorum. Cui Tubuli nomen odio non est?

Sed plane dicit quod intellegit.

Summum a vobis bonum voluptas dicitur.

Quid turpius quam sapientis vitam ex insipientium sermone pendere? Quicquid porro animo cernimus, id omne oritur a sensibus; Zenonis est, inquam, hoc Stoici. Sed potestne rerum maior esse dissensio? Te ipsum, dignissimum maioribus tuis, voluptasne induxit, ut adolescentulus eriperes P.

Quare obscurentur etiam haec, quae secundum naturam esse dicimus, in vita beata; Vidit Homerus probari fabulam non posse, si cantiunculis tantus irretitus vir teneretur; Sic, et quidem diligentius saepiusque ista loquemur inter nos agemusque communiter. Non potes, nisi retexueris illa. Ut placet, inquit, etsi enim illud erat aptius, aequum cuique concedere. Praeclare enim Plato: Beatum, cui etiam in senectute contigerit, ut sapientiam verasque opiniones assequi possit. Quamquam haec quidem praeposita recte et reiecta dicere licebit. Et certamen honestum et disputatio splendida! omnis est enim de virtutis dignitate contentio.

Nos commodius agimus. Quare obscurentur etiam haec, quae secundum naturam esse dicimus, in vita beata; Ita similis erit ei finis boni, atque antea fuerat, neque idem tamen; Fortasse id optimum, sed ubi illud: Plus semper voluptatis? Quod iam a me expectare noli. Universa enim illorum ratione cum tota vestra confligendum puto.

Quae qui non vident, nihil umquam magnum ac cognitione dignum amaverunt. Non autem hoc: igitur ne illud quidem. Obsecro, inquit, Torquate, haec dicit Epicurus? Quid est igitur, inquit, quod requiras? Aliter enim nosmet ipsos nosse non possumus. Scaevola tribunus plebis ferret ad plebem vellentne de ea re quaeri. Sint modo partes vitae beatae. Superiores tres erant, quae esse possent, quarum est una sola defensa, eaque vehementer. Quod idem cum vestri faciant, non satis magnam tribuunt inventoribus gratiam. Si quicquam extra virtutem habeatur in bonis. Piso, familiaris noster, et alia multa et hoc loco Stoicos irridebat: Quid enim? Non quam nostram quidem, inquit Pomponius iocans;

Sin autem eos non probabat, quid attinuit cum iis, quibuscum re concinebat, verbis discrepare?

In his igitur partibus duabus nihil erat, quod Zeno commutare gestiret.

Compensabatur, inquit, cum summis doloribus laetitia. Ille vero, si insipiens-quo certe, quoniam tyrannus -, numquam beatus; Nec vero pietas adversus deos nec quanta iis gratia debeatur sine explicatione naturae intellegi potest. At enim, qua in vita est aliquid mali, ea beata esse non potest. Id Sextilius factum negabat. At ille pellit, qui permulcet sensum voluptate. Alterum significari idem, ut si diceretur, officia media omnia aut pleraque servantem vivere. Sed ego in hoc resisto;

Intellegi quidem, ut propter aliam quampiam rem, verbi gratia propter voluptatem, nos amemus; Si est nihil nisi corpus, summa erunt illa: valitudo, vacuitas doloris, pulchritudo, cetera. Nec vero sum nescius esse utilitatem in historia, non modo voluptatem. An me, inquam, nisi te audire vellem, censes haec dicturum fuisse? Quos quidem tibi studiose et diligenter tractandos magnopere censeo. Ego quoque, inquit, didicerim libentius si quid attuleris, quam te reprehenderim.

Graecum enim hunc versum nostis omnes-: Suavis laborum est
praeteritorum memoria.

Non enim in ipsa sapientia positum est beatum esse, sed in
iis rebus, quas sapientia comparat ad voluptatem.

Quo plebiscito decreta a senatu est consuli quaestio Cn. Mihi enim satis est, ipsis non satis. Itaque vides, quo modo loquantur, nova verba fingunt, deserunt usitata. Et quidem iure fortasse, sed tamen non gravissimum est testimonium multitudinis. Dolere malum est: in crucem qui agitur, beatus esse non potest. Quis enim potest ea, quae probabilia videantur ei, non probare? Quid est enim aliud esse versutum? Et quidem, inquit, vehementer errat; Ut proverbia non nulla veriora sint quam vestra dogmata.

Sextilio Rufo, cum is rem ad amicos ita deferret, se esse heredem Q. Audax negotium, dicerem impudens, nisi hoc institutum postea translatum ad philosophos nostros esset. Non modo carum sibi quemque, verum etiam vehementer carum esse? Haec para/doca illi, nos admirabilia dicamus. Possumusne ergo in vita summum bonum dicere, cum id ne in cena quidem posse videamur? Scio enim esse quosdam, qui quavis lingua philosophari possint; Quod dicit Epicurus etiam de voluptate, quae minime sint voluptates, eas obscurari saepe et obrui. Non minor, inquit, voluptas percipitur ex vilissimis rebus quam ex pretiosissimis. Hoc loco tenere se Triarius non potuit. Theophrastus mediocriterne delectat, cum tractat locos ab Aristotele ante tractatos?

Nondum autem explanatum satis, erat, quid maxime natura vellet. Et ille ridens: Video, inquit, quid agas; Quis est tam dissimile homini. Conferam tecum, quam cuique verso rem subicias; Non dolere, inquam, istud quam vim habeat postea videro; Hic nihil fuit, quod quaereremus. Quis istud possit, inquit, negare? Quod ea non occurrentia fingunt, vincunt Aristonem; Qui autem esse poteris, nisi te amor ipse ceperit?

Sin tantum modo ad indicia veteris memoriae cognoscenda,
curiosorum.

Memini me adesse P.

Nam Pyrrho, Aristo, Erillus iam diu abiecti. Sic vester sapiens magno aliquo emolumento commotus cicuta, si opus erit, dimicabit. Animum autem reliquis rebus ita perfecit, ut corpus; Omnis enim est natura diligens sui. Qui autem esse poteris, nisi te amor ipse ceperit? Satis est tibi in te, satis in legibus, satis in mediocribus amicitiis praesidii. Homines optimi non intellegunt totam rationem everti, si ita res se habeat. Tu enim ista lenius, hic Stoicorum more nos vexat.

Eiuro, inquit adridens, iniquum, hac quidem de re; Tum, Quintus et Pomponius cum idem se velle dixissent, Piso exorsus est. Pauca mutat vel plura sane; Eam si varietatem diceres, intellegerem, ut etiam non dicente te intellego; Sunt enim prima elementa naturae, quibus auctis vírtutis quasi germen efficitur. Dolor ergo, id est summum malum, metuetur semper, etiamsi non aderit; Avaritiamne minuis? Scisse enim te quis coarguere possit?

Illi autem, quibus summum bonum sine virtute est, non dabunt fortasse vitam beatam habere, in quo iure possit gloriari, etsi illi quidem etiam voluptates faciunt interdum gloriosas.

Sed ad haec, nisi molestum est, habeo quae velim.

Hic nihil fuit, quod quaereremus. Nam ista vestra: Si gravis, brevis; His enim rebus detractis negat se reperire in asotorum vita quod reprehendat. Sic igitur in homine perfectio ista in eo potissimum, quod est optimum, id est in virtute, laudatur. Graecis hoc modicum est: Leonidas, Epaminondas, tres aliqui aut quattuor; Tecum optime, deinde etiam cum mediocri amico.

Idemque diviserunt naturam hominis in animum et corpus.

Gloriosa ostentatio in constituendo summo bono. Ut id aliis narrare gestiant? Sed erat aequius Triarium aliquid de dissensione nostra iudicare. Varietates autem iniurasque fortunae facile veteres philosophorum praeceptis instituta vita superabat. In his igitur partibus duabus nihil erat, quod Zeno commutare gestiret. Quippe: habes enim a rhetoribus; Egone non intellego, quid sit don Graece, Latine voluptas? Atque his de rebus et splendida est eorum et illustris oratio.

Teneamus enim illud necesse est, cum consequens aliquod falsum sit, illud, cuius id consequens sit, non posse esse verum.

Partim cursu et peragratione laetantur, congregatione aliae coetum quodam modo civitatis imitantur; Venit enim mihi Platonis in mentem, quem accepimus primum hic disputare solitum; Qua igitur re ab deo vincitur, si aeternitate non vincitur? Quid enim me prohiberet Epicureum esse, si probarem, quae ille diceret?

Si sapiens, ne tum quidem miser, cum ab Oroete, praetore
Darei, in crucem actus est.

Si mala non sunt, iacet omnis ratio Peripateticorum.

Tum ille: Tu autem cum ipse tantum librorum habeas, quos hic tandem requiris? Tamen a proposito, inquam, aberramus. Intellegi quidem, ut propter aliam quampiam rem, verbi gratia propter voluptatem, nos amemus; Immo videri fortasse. Est tamen ea secundum naturam multoque nos ad se expetendam magis hortatur quam superiora omnia. Potius inflammat, ut coercendi magis quam dedocendi esse videantur. Nam illud quidem adduci vix possum, ut ea, quae senserit ille, tibi non vera videantur. At ego quem huic anteponam non audeo dicere; Quicquid porro animo cernimus, id omne oritur a sensibus; Deinde qui fit, ut ego nesciam, sciant omnes, quicumque Epicurei esse voluerunt? Non igitur potestis voluptate omnia dirigentes aut tueri aut retinere virtutem.

Itaque hic ipse iam pridem est reiectus; Intrandum est igitur in rerum naturam et penitus quid ea postulet pervidendum; Audeo dicere, inquit. Pugnant Stoici cum Peripateticis. An est aliquid, quod te sua sponte delectet? Miserum hominem! Si dolor summum malum est, dici aliter non potest. Traditur, inquit, ab Epicuro ratio neglegendi doloris. Egone non intellego, quid sit don Graece, Latine voluptas?

Hoc sic expositum dissimile est superiori. Ac tamen hic mallet non dolere. Quamquam haec quidem praeposita recte et reiecta dicere licebit. Aut haec tibi, Torquate, sunt vituperanda aut patrocinium voluptatis repudiandum.

Quid in isto egregio tuo officio et tanta fide-sic enim existimo-ad corpus refers? Non enim ipsa genuit hominem, sed accepit a natura inchoatum. Aliter enim explicari, quod quaeritur, non potest. Non est enim vitium in oratione solum, sed etiam in moribus. Ut placet, inquit, etsi enim illud erat aptius, aequum cuique concedere. Cum id quoque, ut cupiebat, audivisset, evelli iussit eam, qua erat transfixus, hastam. Suam denique cuique naturam esse ad vivendum ducem. Ita credo. Prioris generis est docilitas, memoria; Omnia contraria, quos etiam insanos esse vultis.

Praeclare enim Plato: Beatum, cui etiam in senectute
contigerit, ut sapientiam verasque opiniones assequi possit.

Vide ne ista sint Manliana vestra aut maiora etiam, si
imperes quod facere non possim.
Quod si ita se habeat, non possit beatam praestare vitam
sapientia.

Scio enim esse quosdam, qui quavis lingua philosophari
possint;

Memini vero, inquam; Quid, quod homines infima fortuna, nulla spe rerum gerendarum, opifices denique delectantur historia? Hoc loco tenere se Triarius non potuit. Ego quoque, inquit, didicerim libentius si quid attuleris, quam te reprehenderim. Hi curatione adhibita levantur in dies, valet alter plus cotidie, alter videt. Conferam tecum, quam cuique verso rem subicias; Facete M.

Multosque etiam dolores curationis causa perferant, ut, si ipse usus membrorum non modo non maior, verum etiam minor futurus sit, eorum tamen species ad naturam revertatur?
Nam si concederetur, etiamsi ad corpus nihil referatur, ista sua sponte et per se esse iucunda, per se esset et virtus et cognitio rerum, quod minime ille vult expetenda.

Tum, Quintus et Pomponius cum idem se velle dixissent, Piso exorsus est. Hanc ergo intuens debet institutum illud quasi signum absolvere. Quae sequuntur igitur? Si verbum sequimur, primum longius verbum praepositum quam bonum. Hoc etsi multimodis reprehendi potest, tamen accipio, quod dant. Quo studio cum satiari non possint, omnium ceterarum rerum obliti níhil abiectum, nihil humile cogitant; Cur igitur easdem res, inquam, Peripateticis dicentibus verbum nullum est, quod non intellegatur? Habent enim et bene longam et satis litigiosam disputationem. Sin eam, quam Hieronymus, ne fecisset idem, ut voluptatem illam Aristippi in prima commendatione poneret. Quis suae urbis conservatorem Codrum, quis Erechthei filias non maxime laudat?

Nonne videmus quanta perturbatio rerum omnium consequatur, quanta confusio?

Quo modo autem optimum, si bonum praeterea nullum est? At ego quem huic anteponam non audeo dicere; Illa tamen simplicia, vestra versuta. Quis Aristidem non mortuum diligit? Saepe ab Aristotele, a Theophrasto mirabiliter est laudata per se ipsa rerum scientia; Etsi qui potest intellegi aut cogitari esse aliquod animal, quod se oderit? Nihil illinc huc pervenit. Nunc ita separantur, ut disiuncta sint, quo nihil potest esse perversius.

Illum mallem levares, quo optimum atque humanissimum virum, Cn. Itaque primos congressus copulationesque et consuetudinum instituendarum voluntates fieri propter voluptatem; Nos quidem Virtutes sic natae sumus, ut tibi serviremus, aliud negotii nihil habemus. Omnia contraria, quos etiam insanos esse vultis. De illis, cum volemus. Sed virtutem ipsam inchoavit, nihil amplius. Quodsi vultum tibi, si incessum fingeres, quo gravior viderere, non esses tui similis; Qui autem esse poteris, nisi te amor ipse ceperit? Non igitur bene. Scaevola tribunus plebis ferret ad plebem vellentne de ea re quaeri.

Possumusne ergo in vita summum bonum dicere, cum id ne in cena quidem posse videamur? Ergo illi intellegunt quid Epicurus dicat, ego non intellego? Isto modo, ne si avia quidem eius nata non esset. Quis negat? Illud quaero, quid ei, qui in voluptate summum bonum ponat, consentaneum sit dicere. Quis, quaeso, illum negat et bonum virum et comem et humanum fuisse? Cur deinde Metrodori liberos commendas? Quamquam tu hanc copiosiorem etiam soles dicere.

Quod autem in homine praestantissimum atque optimum est, id deseruit. Habes, inquam, Cato, formam eorum, de quibus loquor, philosophorum. Et harum quidem rerum facilis est et expedita distinctio. Ergo instituto veterum, quo etiam Stoici utuntur, hinc capiamus exordium.

Quid, quod homines infima fortuna, nulla spe rerum gerendarum, opifices denique delectantur historia? Qualem igitur hominem natura inchoavit? Haeret in salebra. Cetera illa adhibebat, quibus demptis negat se Epicurus intellegere quid sit bonum. Eam tum adesse, cum dolor omnis absit; Ut alios omittam, hunc appello, quem ille unum secutus est.

Nos grave certamen belli clademque tenemus, Graecia quam
Troiae divino numine vexit, Omniaque e latis rerum vestigia
terris.

Quid enim necesse est, tamquam meretricem in matronarum
coetum, sic voluptatem in virtutum concilium adducere?

Esse enim quam vellet iniquus iustus poterat inpune.

Sed eum qui audiebant, quoad poterant, defendebant sententiam suam. Sin kakan malitiam dixisses, ad aliud nos unum certum vitium consuetudo Latina traduceret. Color egregius, integra valitudo, summa gratia, vita denique conferta voluptatum omnium varietate. Servari enim iustitia nisi a forti viro, nisi a sapiente non potest. Teneo, inquit, finem illi videri nihil dolere. At coluit ipse amicitias. Paupertas si malum est, mendicus beatus esse nemo potest, quamvis sit sapiens.

Et harum quidem rerum facilis est et expedita distinctio. Id enim volumus, id contendimus, ut officii fructus sit ipsum officium. Stoici scilicet.

Nam quod ait sensibus ipsis iudicari voluptatem bonum esse,
dolorem malum, plus tribuit sensibus, quam nobis leges
permittunt, cum privatarum litium iudices sumus.

Nam nisi hoc optineatur, id solum bonum esse, quod honestum
sit, nullo modo probari possit beatam vitam virtute effici.

Tu vero, inquam, ducas licet, si sequetur; Quare conare, quaeso. Hoc enim identidem dicitis, non intellegere nos quam dicatis voluptatem. Dici enim nihil potest verius. Invidiosum nomen est, infame, suspectum. Estne, quaeso, inquam, sitienti in bibendo voluptas? Et quod est munus, quod opus sapientiae? Quippe: habes enim a rhetoribus;

Non ego iam Epaminondae, non Leonidae mortem huius morti antepono, quorum alter cum vicisset Lacedaemonios apud Mantineam atque ipse gravi vulnere exanimari se videret, ut primum dispexit, quaesivit salvusne esset clipeus.

Eadem nunc mea adversum te oratio est. Nam et a te perfici istam disputationem volo, nec tua mihi oratio longa videri potest. Aufert enim sensus actionemque tollit omnem. Sed eum qui audiebant, quoad poterant, defendebant sententiam suam. Quid enim de amicitia statueris utilitatis causa expetenda vides. Nam de isto magna dissensio est. Non enim quaero quid verum, sed quid cuique dicendum sit.

Ita ne hoc quidem modo paria peccata sunt.

Nam et complectitur verbis, quod vult, et dicit plane, quod intellegam; Diodorus, eius auditor, adiungit ad honestatem vacuitatem doloris. Sed quanta sit alias, nunc tantum possitne esse tanta.

Sed ne, dum huic obsequor, vobis molestus sim. Quid enim ab antiquis ex eo genere, quod ad disserendum valet, praetermissum est? Summus dolor plures dies manere non potest? Diodorus, eius auditor, adiungit ad honestatem vacuitatem doloris. Itaque fecimus. Nec vero alia sunt quaerenda contra Carneadeam illam sententiam. Audax negotium, dicerem impudens, nisi hoc institutum postea translatum ad philosophos nostros esset.

Ut necesse sit omnium rerum, quae natura vigeant, similem esse finem, non eundem. Quamquam in hac divisione rem ipsam prorsus probo, elegantiam desidero. Itaque ad tempus ad Pisonem omnes. Quarum ambarum rerum cum medicinam pollicetur, luxuriae licentiam pollicetur. An dolor longissimus quisque miserrimus, voluptatem non optabiliorem diuturnitas facit? Ita redarguitur ipse a sese, convincunturque scripta eius probitate ipsius ac moribus. Magno hic ingenio, sed res se tamen sic habet, ut nimis imperiosi philosophi sit vetare meminisse. Cum id fugiunt, re eadem defendunt, quae Peripatetici, verba. Sed haec quidem liberius ab eo dicuntur et saepius. Immo vero, inquit, ad beatissime vivendum parum est, ad beate vero satis.

Intrandum est igitur in rerum naturam et penitus quid ea
postulet pervidendum;

Nec hoc ille non vidit, sed verborum magnificentia est et
gloria delectatus.

At enim, qua in vita est aliquid mali, ea beata esse non potest. Cur igitur easdem res, inquam, Peripateticis dicentibus verbum nullum est, quod non intellegatur? Cur tantas regiones barbarorum pedibus obiit, tot maria transmisit? Apparet statim, quae sint officia, quae actiones. At coluit ipse amicitias. Ut proverbia non nulla veriora sint quam vestra dogmata. Tecum optime, deinde etiam cum mediocri amico. De quibus cupio scire quid sentias. Hoc ne statuam quidem dicturam pater aiebat, si loqui posset. Qui enim voluptatem ipsam contemnunt, iis licet dicere se acupenserem maenae non anteponere. Quod iam a me expectare noli. Nihilo beatiorem esse Metellum quam Regulum.

Hoc est non dividere, sed frangere. Unum est sine dolore esse, alterum cum voluptate. Idem etiam dolorem saepe perpetiuntur, ne, si id non faciant, incidant in maiorem. Roges enim Aristonem, bonane ei videantur haec: vacuitas doloris, divitiae, valitudo; Graece donan, Latine voluptatem vocant. Quod cum ille dixisset et satis disputatum videretur, in oppidum ad Pomponium perreximus omnes. O magnam vim ingenii causamque iustam, cur nova existeret disciplina! Perge porro. Rationis enim perfectio est virtus;

Mene ergo et Triarium dignos existimas, apud quos turpiter loquare? Quod vestri quidem vel optime disputant, nihil opus esse eum, qui philosophus futurus sit, scire litteras. Non est igitur voluptas bonum. Quasi vero, inquit, perpetua oratio rhetorum solum, non etiam philosophorum sit. Iam id ipsum absurdum, maximum malum neglegi. Idemque diviserunt naturam hominis in animum et corpus. Nam Pyrrho, Aristo, Erillus iam diu abiecti. Perturbationes autem nulla naturae vi commoventur, omniaque ea sunt opiniones ac iudicia levitatis. Sed tu istuc dixti bene Latine, parum plane. Quis enim est, qui non videat haec esse in natura rerum tria? Inde igitur, inquit, ordiendum est. Quid iudicant sensus?

Non quaeritur autem quid naturae tuae consentaneum sit, sed quid disciplinae. Cupit enim dícere nihil posse ad beatam vitam deesse sapienti. Si longus, levis dictata sunt. Traditur, inquit, ab Epicuro ratio neglegendi doloris. Cetera illa adhibebat, quibus demptis negat se Epicurus intellegere quid sit bonum. Tria genera bonorum; Urgent tamen et nihil remittunt. Haec para/doca illi, nos admirabilia dicamus. At quicum ioca seria, ut dicitur, quicum arcana, quicum occulta omnia? Tecum optime, deinde etiam cum mediocri amico.

Ut alios omittam, hunc appello, quem ille unum secutus est.

Videamus animi partes, quarum est conspectus illustrior; Aliter homines, aliter philosophos loqui putas oportere? Quae fere omnia appellantur uno ingenii nomine, easque virtutes qui habent, ingeniosi vocantur. Haec bene dicuntur, nec ego repugno, sed inter sese ipsa pugnant. Non pugnem cum homine, cur tantum habeat in natura boni; Videmus igitur ut conquiescere ne infantes quidem possint. Audio equidem philosophi vocem, Epicure, sed quid tibi dicendum sit oblitus es. Quare conare, quaeso.

Summus dolor plures dies manere non potest?

Ergo id est convenienter naturae vivere, a natura discedere. Polemoni et iam ante Aristoteli ea prima visa sunt, quae paulo ante dixi. Quid igitur, inquit, eos responsuros putas? Aliter enim explicari, quod quaeritur, non potest. Unum nescio, quo modo possit, si luxuriosus sit, finitas cupiditates habere. Deinceps videndum est, quoniam satis apertum est sibi quemque natura esse carum, quae sit hominis natura. Gerendus est mos, modo recte sentiat.

Respondent extrema primis, media utrisque, omnia omnibus. Itaque e contrario moderati aequabilesque habitus, affectiones ususque corporis apti esse ad naturam videntur. Septem autem illi non suo, sed populorum suffragio omnium nominati sunt. Varietates autem iniurasque fortunae facile veteres philosophorum praeceptis instituta vita superabat. Compensabatur, inquit, cum summis doloribus laetitia. Igitur neque stultorum quisquam beatus neque sapientium non beatus. Nonne videmus quanta perturbatio rerum omnium consequatur, quanta confusio? Quis enim est, qui non videat haec esse in natura rerum tria?

Multoque hoc melius nos veriusque quam Stoici.

Ab hoc autem quaedam non melius quam veteres, quaedam omnino relicta. Duarum enim vitarum nobis erunt instituta capienda. Propter nos enim illam, non propter eam nosmet ipsos diligimus. Nunc dicam de voluptate, nihil scilicet novi, ea tamen, quae te ipsum probaturum esse confidam. Inde sermone vario sex illa a Dipylo stadia confecimus. Eorum enim omnium multa praetermittentium, dum eligant aliquid, quod sequantur, quasi curta sententia; Quid enim ab antiquis ex eo genere, quod ad disserendum valet, praetermissum est?

Quid sequatur, quid repugnet, vident.

Utilitatis causa amicitia est quaesita. Sed tamen est aliquid, quod nobis non liceat, liceat illis. Explanetur igitur. Vos autem cum perspicuis dubia debeatis illustrare, dubiis perspicua conamini tollere. Sic enim censent, oportunitatis esse beate vivere.

Compensabatur, inquit, cum summis doloribus laetitia.

Aliud est enim poëtarum more verba fundere, aliud ea, quae
dicas, ratione et arte distinguere.

Cur igitur, inquam, res tam dissimiles eodem nomine appellas? Modo etiam paulum ad dexteram de via declinavi, ut ad Pericli sepulcrum accederem. Tubulum fuisse, qua illum, cuius is condemnatus est rogatione, P. Ergo adhuc, quantum equidem intellego, causa non videtur fuisse mutandi nominis. Ita enim vivunt quidam, ut eorum vita refellatur oratio. Quamquam haec quidem praeposita recte et reiecta dicere licebit. Unum nescio, quo modo possit, si luxuriosus sit, finitas cupiditates habere. Ita ceterorum sententiis semotis relinquitur non mihi cum Torquato, sed virtuti cum voluptate certatio.

Quare, quoniam de primis naturae commodis satis dietum est nunc de maioribus consequentibusque videamus.

Aeque enim contingit omnibus fidibus, ut incontentae sint. Quod iam a me expectare noli. Ratio quidem vestra sic cogit. Isto modo ne improbos quidem, si essent boni viri. Non igitur de improbo, sed de callido improbo quaerimus, qualis Q. Octavio fuit, cum illam severitatem in eo filio adhibuit, quem in adoptionem D.


loripsum.net